|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
Brussel-Halle-Vilvoorde (BHV) is een kieskring en tevens een gerechtelijk arrondissement in België, dat het grondgebied van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en, in het Vlaams Gewest, de westelijke helft van de provincie Vlaams-Brabant (Halle-Vilvoorde) omvat. Het gebied telt 1.632.907 inwoners, waarvan 1.048.491 in Brussel en 584.416 in Halle-Vilvoorde (gegevens van 1 januari 2008). Het arrondissement is erg heterogeen samengesteld uit twee taalgebieden - het tweetalig Nederlands-Franse Brussel en het eentalig Nederlandse Halle-Vilvoorde (genoemd naar de twee belangrijkste steden in het gebied) - en er is een verschil tussen het stedelijke karakter van Brussel en het meer suburbane en landelijke karakter van westelijk Vlaams-Brabant. Het is de enige kieskring en het enige gerechtelijk arrondissement in België dat meerdere gewesten overlapt.
bewerk GeschiedenisHet arrondissement Brussel ontstond in 1800 als eerste arrondissement in het departement Dijle. Het bestond oorspronkelijk uit de kantons Anderlecht, Asse, Brussel, Halle, Terhulpen, Lennik, Sint-Stevens-Woluwe, Ukkel, Vilvoorde en Wolvertem. In 1823, onder Nederlands bestuur, werden, met het oog op een betere afstemming van de arrondissementsgrenzen op de taalgrens, het kanton Herne van het arrondissement Nijvel (behalve de gemeenten Quenast, Rognon en Roosbeek) aan het arrondissement Brussel toegevoegd en het kanton Terhulpen van het arrondissement Brussel (behalve de gemeenten Hoeilaart en Overijse) aan het arrondissement Nijvel afgestaan. Bij de definitieve vastlegging van de taalgrens in 1963 werden de toenmalige gemeenten Bever en Sint-Pieters-Kapelle aangehecht van het arrondissement Zinnik en werden de gemeenten Bierk en Sint-Renelde afgestaan aan het arrondissement Nijvel. Verder werden nog kleinere gebiedsdelen uitgewisseld met het arrondissement Nijvel. Later dat jaar werd het toenmalige bestuurlijk arrondissement Brussel gesplitst in drie arrondissementen :
Sindsdien bestaat het arrondissement Brussel, onder de naam Brussel-Halle-Vilvoorde, alleen nog als gerechtelijk arrondissement en als kieskring. bewerk De kwestie-BHVbewerk SituatieschetsAl sinds de Belgische Revolutie in 1830 wordt in dit arrondissement recht gesproken en worden verkiezingen gehouden voor de Kamer en de Senaat. In de loop van de geschiedenis veranderde de bestuurlijke en politieke situatie in België echter zo ingrijpend, dat het arrondissement is uitgegroeid tot een grote uitzondering binnen de hedendaagse federale staat. Sinds de grondwettelijke indeling van België in taalgebieden, en nog meer sinds de vorming van gewesten en gemeenschappen, is zowel de kieskring als het gerechtelijk arrondissement Brussel-Halle-Vilvoorde als enige gewestgrensoverschrijdend. In 2002 werden de oude arrondissementele kieskringen van België samengevoegd tot grotere provinciale kieskringen. Sindsdien vallen alle andere kieskringen samen met de provinciegrenzen. Alleen de kieskringen Brussel-Halle-Vilvoorde (Brussel en westelijk Vlaams-Brabant) en Leuven (oostelijk Vlaams-Brabant) bleven als uitzondering over, omdat men geen overeenstemming kon bereiken over de herindeling in een kieskring Brussel en een kieskring Vlaams-Brabant. In plaats daarvan werd een ingewikkelde regeling van kracht waarbij de stem- en zetelverdeling in de kieskringen BHV, Leuven en Nijvel (Waals-Brabant) aan elkaar werd gekoppeld. Voor de verkiezingen van de Senaat en het Europees Parlement is België overigens ingedeeld in slechts twee kiescolleges, een Nederlands en een Frans (voor het Europees Parlement ook nog in een Duits) kiescollege. Brussel-Halle-Vilvoorde maakt daarbij deel uit van beide, dat wil zeggen: op het grondgebied van Brussel-Halle-Vilvoorde worden zowel de verkiezingen van het Nederlands als van het Frans kiescollege gehouden. Kiezers moeten vervolgens een keuze maken tussen een van beide colleges. Sinds de splitsing, in de jaren zestig en zeventig, van de drie grote politieke stromingen in aparte Nederlandstalige en Franstalige partijen, is Brussel-Halle-Vilvoorde bovendien de enige kieskring in België waar zowel Nederlandstalige als Franstaligen partijen deelnemen. Dit wordt veroorzaakt door het feit dat de zetelverdeling in België niet nationaal plaatsvindt, zoals bijvoorbeeld in Nederland, maar per kieskring afzonderlijk (meervoudig districtenstelsel). Hierdoor moeten partijen in elke kieskring een aparte kandidatenlijst indienen, die minstens 5% van de stemmen binnen de kieskring moet krijgen om zetels te behalen. Bijgevolg nemen Nederlandstalige partijen alleen deel aan de verkiezingen in de Vlaamse kieskringen en Franstaligen partijen alleen in de Waalse kieskringen. In het tweetalige Brussels Hoofdstedelijk Gewest nemen vanzelfsprekend partijen van beide gemeenschappen deel. Omdat de kieskring BHV zich echter tevens uitstrekt over het Nederlandstalige Halle-Vilvoorde, nemen de Franstalige lijsten uit Brussel automatisch ook in een groot Nederlandstalig gebied rondom Brussel deel aan de verkiezingen. bewerk Vlaamse bezwaren en standpuntenDeze deelname van Franstalige lijsten in eentalig Nederlands gebied is de Vlaamse politiek al decennialang een doorn in het oog. Reeds in november 1961 diende de toenmalige CVP-volksvertegenwoordiger en oud-burgemeester van Grimbergen Corneel Verbaanderd een wetsvoorstel in tot splitsing van het kiesarrondissement.[1] Sindsdien keert de kwestie terug in steeds meer verkiezingsprogramma's en klinkt de roep om splitsing van de kieskring in een Brusselse en een Vlaams-Brabantse steeds luider. Alle Vlaamse partijen, van links tot rechts, zijn inmiddels voorstander van een splitsing. De vier belangrijkste bezwaren in de visie van de Vlaamse partijen tegen de bestaande situatie zijn:
Anderzijds is de kieskring ook electoraal voordelig voor de Vlaamse partijen. Gezamenlijk halen zij in Brussel gemiddeld slechts 15% van de stemmen, waardoor ze elk afzonderlijk te klein zullen zijn om zetels te behalen in een aparte kieskring Brussel. Door de Vlaamse stemmen uit Halle-Vilvoorde zoals nu mee te tellen voor hun verkiezing, slagen de Brusselse kandidaten er wel in op hun eigen lijsten vertegenwoordigd te raken in de Kamer. Het nadeel dat voor de Vlaamse partijen in Brussel ontstaat na de splitsing is alleen te neutraliseren als alle Vlaamse partijen samen met één lijst deelnemen, of als er een bijzondere regeling wordt getroffen om de vertegenwoordiging van de Vlamingen in Brussel te waarborgen. Tegen het gerechtelijk arrondissement Brussel-Halle-Vilvoorde bestaat het bezwaar dat Franstalige rechters uitspraken kunnen doen over zaken (waar Franstaligen in betrokken zijn) in Nederlandstalig gebied. Daarnaast zijn er grote organisatorische problemen binnen de Brusselse rechtbanken: zij kampen met een grote achterstand in het behandelen van zaken. Door een splitsing zouden zaken uit Halle-Vilvoorde niet langer in Brussel behandeld worden en zodoende niet meer de dupe worden van deze achterstanden. bewerk Franstalig standpuntDe Franstalige partijen willen de stemmen uit Halle-Vilvoorde niet verliezen en meer in het bijzonder de band met de faciliteitengemeenten in de Brusselse Rand behouden. Zij weigeren daarom al decennialang elke medewerking aan een splitsing van de kieskring. Als er toch een splitsing zou moeten komen, dan kan dat voor bijna alle Franstalige partijen alleen als ze gepaard gaat met grootschalige compensaties: een uitbreiding van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest met enkele of alle faciliteitengemeenten, uitbreiding van de faciliteiten zelf, of de mogelijkheid voor de inwoners van de faciliteitengemeenten om op Brusselse lijsten te blijven stemmen. Al deze voorstellen kaderen in het Franstalige streven naar le tout grand Bruxelles. De gevraagde compensatievoorstellen zijn volstrekt onaanvaardbaar voor de Vlaamse partijen. "BHV" is daardoor uitgegroeid tot een symbooldossier, waarin Nederlandstalige Vlamingen en Franstaligen lijnrecht tegenover elkaar staan. Overigens blijft het ook na splitsing van BHV mogelijk dat de Franstalige partijen lijsten (of een eenheidslijst) indienen in Vlaams-Brabant. Dit gebeurt bijvoorbeeld bij de verkiezingen voor het Vlaams Parlement, waarbij de Union des Francophones (UF) telkens ruim 5% van de stemmen behaalt in de kieskring Vlaams-Brabant. Als gevolg hiervan heeft deze partij één zetel in het Vlaams Parlement. Op deze lijst staan dan alleen de onbekendere politici uit de Brusselse Rand zelf en niet de kopstukken uit Brussel. Hierdoor, en doordat het een eenheidslijst betreft zonder duidelijk partijpolitiek programma, behaalt het UF slechts half zoveel stemmen als het totaal aantal stemmen op de afzonderlijke Franstalige partijen bij verkiezingen voor Kamer en Senaat in Halle-Vilvoorde. bewerk Bezwaren Grondwettelijk HofHet voortbestaan van de kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde is actueel geworden door een uitspraak van het Grondwettelijk Hof van België. Dat oordeelde in een arrest in 2003 (toen nog Arbitragehof geheten) dat de huidige indeling van België in kieskringen onhoudbaar is.[2] Daar waar elders in België de kieskringen overeenkomen met de provincies, is dat in Vlaams-Brabant en Brussel niet het geval. Dit vormt een onaanvaardbare ongelijkheid. Het Hof gaf de politiek tot de volgende federale verkiezingen, die gepland stonden voor 24 juni 2007, de tijd om de kwestie op te lossen, anders zouden de verkiezingen ongrondwettelijk zijn. De Vlaamse partijen zagen in het arrest steun voor hun eis tot splitsing van de kieskring. In ieder geval is duidelijk dat een oplossing noodzakelijk is. De Franstalige partijen benadrukken dat het Hof nergens een splitsing oplegt en zien ook een terugkeer naar de oude arrondissementele kieskringen als mogelijke oplossing, zodat BHV toch behouden kan blijven. Op 13 november 2007 liet Marc Bossuyt - de nieuwe Nederlandstalige voorzitter van het Grondwettelijk Hof - verstaan in een interview dat - volgens zijn interpretatie - de volgende federale verkiezingen na 2007 niet wettelijk zijn zonder regeling voor het kiesdistrict Brussel-Halle-Vilvoorde.[3][4] bewerk Mogelijke oplossingenMogelijke oplossingen zijn:
bewerk Verloop van de politieke crisisNaar aanleiding van het arrest van het Grondwettelijk Hof werd de kwestie-BHV, na decennialang onopgelost te blijven, in 2003 ineens brandend actueel. Bij de verkiezingen voor het Vlaams Parlement in 2004 hadden alle Vlaamse partijen de eis tot splitsing van de kieskring in hun programma opgenomen. Het punt werd vervolgens als onverwijld te realiseren opgenomen in het Vlaamse regeerakkoord van 2004 (gesloten door de drie grote Vlaamse partijen CD&V, VLD en SP.A, aangevuld met de Vlaams-nationalistische CD&V-kartelpartner N-VA en de linksliberale SP.A-kartelpartner Spirit). Hoewel de Vlaamse regering of het Vlaams parlement wettelijk ter zake niet bevoegd zijn, werd het punt beschouwd als engagement van de toenmalige regeringspartijen op federaal niveau, VLD en SP.A, om de zaak daar te regelen. Hiermee maakten die Vlaamse partijen het zichzelf echter ook moeilijk, want zij gaven zichzelf een opdracht die ze moeilijk alleen kunnen uitvoeren. Hoewel de splitsing doorgevoerd kan worden met een gewone meerderheid in het federaal parlement, die de Vlaamse partijen samen hebben (88 van de 150 zetels), zouden de Franstalige partijen de goedkeuring van de wet enkele maanden kunnen blokkeren door het inroepen van belangenconflicten en de communautaire alarmbelprocedure. In het eerste geval kan een van de deelstaten van België aangeven dat met een bepaalde wet haar belangen ernstig geschaad worden en verzoeken om overleg. In het tweede geval kan de stemming door driekwart van de parlementsleden van een taalgroep tijdelijk opgeschort worden door de regering om advies te vragen. De aanname is dat de regering hierover geen overeenstemming zou bereiken en ontslag zou moeten nemen. Anderzijds eisen de burgemeesters van 28 van de 35 Vlaamse randgemeenten (de niet-faciliteitengemeenten), verenigd in de Conferentie van burgemeesters en Staten-Generaal in Halle-Vilvoorde, een onverwijlde splitsing, zonder compensaties. Dit maakt het klassieke Belgische wafelijzermodel (als de ene gemeenschap iets krijgt, moet de andere gemeenschap ook iets krijgen) in dit geval moeilijk. De Vlamingen willen bovendien bij een splitsing bijkomende waarborgen voor de Nederlandstaligen in Brussel. De Franstalige partijen zetten daarom hoog in en eisen niets minder dan de uitbreiding van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. In het voorjaar van 2005 overlegde de regering-Verhofstadt over de kwestie. Verschillende voorstellen passeerden de revue, maar over geen enkele oplossing wisten de onderhandelaars het eens te worden. Uiteindelijk was het de kleine linksliberale partij Spirit, nu Vlaams-Progressieven die naar aanleiding van een door VLD en SP.A gesteund voorstel, de Franstaligen in de Rand inschrijvingsrecht in Brussel te geven, woedend opstapte uit de onderhandelingen. Elke onderhandelde oplossing bleek daardoor onmogelijk en maakte dat de kwestie zou blijven liggen tot na de federale verkiezingen van 2007. Dit was echter niet mogelijk, omdat het Grondwettelijk Hof bepaalde dat er voor het einde van de regeerperiode op 24 juni 2007 een oplossing gevonden moest worden. Daarom vervroegde Verhofstadt de verkiezingen met twee weken tot 10 juni 2007, zodat de verkiezingen toch geldig zouden zijn. Het protest bij de verkiezingen tegen deze gang van zaken was groot. Tientallen mensen die werden opgeroepen om in stembureaus te zetelen, weigerden uit principe hun medewerking. Ook verschillende grondwetspecialisten hadden hun bezwaren.[7] Na de verkiezingen van 10 juni 2007 werd de kwestie-BHV, meer nog dan de door de Vlaamse partijen gewenste grote staatshervorming, hét grote probleem bij de vorming van een nieuwe regering. Parallel aan de maandenlange moeizame regeringsvorming werden ook de Vlaamse splitsingsvoorstellen (voor een "verticale splitsing" van kieskring en gerechtelijk arrondissement, als omschreven onder mogelijke oplossingen #2) heringediend in het parlement. bewerk Stemming splitsingsvoorstelOp 7 november 2007 werd het splitsingsvoorstel in de commissie Binnenlandse Zaken van de Kamer goedgekeurd. De Vlaamse commissieleden stemden zo goed als unaniem vóór (alleen de Vlaamse vertegenwoordigster van de Ecolo/Groen!-fractie onthield zich), de franstalige commissieleden verlieten uit protest de vergadering bij het begin van de stemming. Dit was een symbolisch en psychologisch belangrijke stap, omdat de Vlamingen voor het eerst in de Belgische geschiedenis bij een belangrijk en omstreden staatkundig onderwerp hun numerieke meerderheid gebruikten om de eigen voorstellen erdoor te drukken. Voordat de eindstemming in de plenaire vergadering van de Kamer kon plaatsvinden, werd door de Franstalige partijen via de Franse Gemeenschap een belangenconflictprocedure ingeroepen. Dit betekende in totaal 6 maanden uitstel van de stemming, waarin binnen het Overlegcomité van de Gemeenschappen en Gewesten gezocht werd naar een oplossing. Tijdens deze periode (november 2007 - mei 2008) werd ook hier geen overeenstemming bereikt. Eind april kondigden de Franstalige partijen aan geen nieuw belangenconflict in te roepen, waarna de Vlaamse partijen op 8 mei 2008 de wetsvoorstellen op de agenda van de plenaire Kamer zetten, met de bedoeling er meteen over te stemmen. Daarom werden tijdens de zitting drie Franstalige amendementen ingediend, die eerst voor advies naar de Raad van State moesten gestuurd. Vervolgens riepen de Franstalige partijen in de Raad van de Franse Gemeenschapscommissie van Brussel een dag later alsnog unaniem een belangenconflict in. Hierdoor wordt de behandeling van de wetsvoorstellen wederom vier maanden uitgesteld voor een verplichte overlegperiode. Ook het Waals Parlement heeft daarna nog de mogelijkheid een belangenconflict in te roepen en bovendien kan vlak voor de stemming opnieuw op de agenda komt nog de communautaire alarmbelprocedure gebruikt worden. Als men in de tussentijd geen onderhandelde oplossing vindt, zal een stemming uiterlijk in het voorjaar van 2009 kunnen plaatsvinden. bewerk Federale verkiezingen na 2007Of de volgende federale verkiezingen - voorzien in 2011 - al dan niet grondwettelijk zullen zijn zonder oplossing voor Brussel-Halle-Vilvoorde is onduidelijk. Enkel het Grondwettelijk Hof kan zich hierover uitspreken. De Nederlandstalige voorzitter Marc Bossuyt liet echter verstaan dat zonder regeling voor Brussel-Halle-Vilvoorde de volgende federale verkiezingen niet kunnen doorgaan. Volgens artikel 65 van de Belgische grondwet wordt het federale parlement ontbonden na een termijn van vier jaar. Nieuwe federale verkiezingen volgen ten laatste 40 dagen nadien. bewerk GemeentenDe kieskring bestaat uit de volgende gemeenten: bewerk Halle-Vilvoordebewerk Brussels Hoofdstedelijk Gewestbewerk Demografische evolutieInwoneraantal x 1000
bewerk Voetnoot
bewerk Zie ook
bewerk Externe links |
| All Right Reserved © 2007, Designed by Stylish Blog. |