Boliwia.html |
| | | ca | | | de | | | en | | | es | | | fr | | | it | | | nl | | | no | | | pl | | | pt | | | ru | | | ro | | | fi | | | sv | | | tr | | | vo | | |
| |  |
| República de Bolivia Buliwiya Republika Wuliwya Suyu Tetā Volívia Republika Boliwii |
|||||
|
|||||
| Hymn: Bolivianos, el hado propicio | |||||
 |
|||||
| Język urzędowy | hiszpański, keczua, ajmara | ||||
| Stolica | La Paz, Sucre | ||||
| Ustrój polityczny | republika | ||||
| Głowa państwa | prezydent Evo Morales Ayma |
||||
| Szef rządu | prezydent Evo Morales Ayma |
||||
| Powierzchnia • całkowita • wody śródlądowe |
27. na świecie 1 098 580 km² 14 190 km² (1,29%) |
||||
| Liczba ludności (2008) • całkowita • gęstość zaludnienia |
86. na świecie 9 248 000▲ 8,4 osób/km² |
||||
| Jednostka monetarna | boliviano (BOB) | ||||
| Niepodległość | od Hiszpanii 6 sierpnia 1825 |
||||
| Religia dominująca | rzymski katolicyzm (92,5%) | ||||
| Strefa czasowa | UTC -4 | ||||
| Domena internetowa | .bo | ||||
| Kod samochodowy | BOL | ||||
| Kod telefoniczny | +591 | ||||
 |
|||||
| 1 Siedziba rządu: La Paz - oficjalna stolica 2 Konstytucyjna stolica Boliwii: Sucre 3 Dane podane za CIA The World Factbook (źródło:CIA) (en) 4 Dane szacunkowe na lipiec 2008 roku, podane za CIA The World Factbook (źródło:CIA) (en) |
|||||
Boliwia, Republika Boliwii (hiszp. Bolivia, República de Bolivia) – państwo na kontynencie południowoamerykańskim. Graniczy z Brazylią na północy i wschodzie, Paragwajem i Argentyną na południu oraz z Chile i Peru na zachodzie.
Spis treści |
edytuj Warunki naturalne
Boliwia jest jednym z dwóch krajów Ameryki Południowej, które nie mają dostępu do morza (straciła go w 1884). Na zachodzie wznoszą się góry, natomiast na wschodzie teren się obniża. Pasmo Andów o szerokości ok. 600 km, składa się tu z trzech głównych łańcuchów – Kordyliery Wschodniej (najwyższy szczyt Boliwii: Sajama – 6520 m), Kordyliery Środkowej oraz Kordyliery Zachodniej. Pomiędzy Kordylierami Zachodnią i Środkową rozciąga się płaskowyż Altiplano (hiszp. altiplano – płaskowyż).
Na wschód teren opada przechodząc w przedgórze Yungas i w końcu w Nizinę Boliwijską. Na południowym wschodzie kraju leży część Gran Chaco, a na północy rozciąga się obszar Niziny Amazonki. Największe rzeki Boliwii to Mamoré, Beni i Guaporé. Na Altiplano znajdują się bezodpływowe jeziora (Titicaca, Poopo) oraz solniska (Salar de Uyuni)
edytuj Klimat
Na nizinach Boliwii panuje klimat podrównikowy z roczną sumą opadów wahającą się w granicach od 2000 do 3000 mm; na przedgórzu klimat kontynentalny wilgotny (opady 1500-2000 mm), a w Andach kontynentalny suchy z sumą opadów do 600 mm.
edytuj Flora
Na Nizinie Boliwijskiej znajdują się przede wszystkim lasy równikowe (lasy stanowią 51% powierzchni kraju) i chaco, a także sawanny. W górach dominują formacje półpustynne: puna i jalca.
W Boliwii istnieje 7 parków narodowych. Najbardziej znany to Sajama.
edytuj Fauna
W lasach równikowych Boliwii można spotkać m.in. jaguary, pumy, kapibary, kajmany, tapiry i małpy (zwierzęta, które preferują klimat wilgotny).
edytuj Historia
Tereny obecnej Boliwii zamieszkane były przez kultury prekolumbijskie od około 20 000 lat. Pierwszą z wysoce rozwiniętych była kultura Tiahuanaco, która rozwinęła się na południowym wybrzeżu jeziora Titicaca około II wieku p.n.e. W XV wieku terytorium ludu Ajmara zostało podbite i włączone w obręb Państwa Inków. W XVI wieku hiszpańscy konkwistadorzy pod wodzą Francisco Pizarro dokonali podboju terenów obecnej Boliwii. Jako Górne Peru zostały one włączone do nowo powstałego Wicekrólestwa Peru, a następnie do Wicekrólestwa La Platy. Nazwa państwa – nadana mu po oderwaniu w ramach ruchu wyzwoleńczego od Peru – pochodzi od nazwiska przywódcy tegoż ruchu Bolivara. W 1884, na mocy traktatów pokojowych kończących tzw. Wojnę o saletrę, Boliwia straciła dostęp do Oceanu Spokojnego, co miało duży wpływ na jej późniejszą sytuacje gospodarczą. Po kolejnej wojnie, tym razem z Brazylią, w 1903 utraciła kauczukodajny region Acre. W latach 1932-1935 toczyła Wojny o Chaco, w wyniku których Boliwia straciła na rzecz Paragwaju 2/3 spornego terytorium.
edytuj Ustrój polityczny
Republika prezydencka od 1967. Głową państwa i szefem rządu jest prezydent wybierany na 5 lat, bez prawa reelekcji. Parlament, zwany Kongresem posiada dwie izby: Izbę Deputowanych – 130 członków (68 członków wybieranych w okręgach jednomandatowych, 62 wybieranych z list partyjnych w okręgach wielomandatowych) i Senat – 27 członków wybieranych w okręgach wielomandatowych. Boliwia podzielona jest na 9 departamentów i 94 prowincje.
edytuj Podział administracyjny
Zobacz więcej w osobnym artykule: Podział administracyjny Boliwii.Boliwia dzieli się na departamenty (w nawiasie stolice departamentów):
- Chuquisaca (Sucre)
- Cochabamba (Cochabamba)
- Beni (Trinidad)
- La Paz (La Paz)
- Oruro (Oruro)
- Pando (Cobija)
- Potosí (Potosí)
- Santa Cruz (Santa Cruz de la Sierra)
- Tarija (Tarija)
edytuj Ludność
Większość ludności stanowią Indianie Keczua i Ajmara (odpowiednio 33% i 30%). Metysi stanowią 25% ludności, a biali 12%. Średnia gęstość zaludnienia wynosi 7 osób na km². Ludność jest rozmieszczona nierównomiernie. Około 3/4 ludności zamieszkuje Andy, zwłaszcza obszary powyżej 3000 m n.p.m. W miastach zamieszkuje 52% ludności. Większość ludności jest wyznania katolickiego (ogólnie chrześcijanie stanowią 99% społeczeństwa).
edytuj Kultura
- do napisania
edytuj Gospodarka
Boliwia jest bardzo słabo rozwiniętym krajem Ameryki Południowej. PKB wynosi 2.700 USD na 1 mieszkańca. Podstawą gospodarki jest przemysł wydobywczy oraz rolnictwo. Największym towarem eksportowym jest cyna. Po spadku cen cyny w 1980 roku, w Boliwii nastąpiło załamanie gospodarcze. Bardzo wzrosła inflacja, a dług zagraniczny sięga 4,4 mld dolarów.
edytuj Bibliografia
- Urszula Ługowska Boom kokainowy w Ameryce Łacińskiej. Casus Boliwii, Warszawa 2002
edytuj Zobacz też
edytuj Linki zewnętrzne
|
||||||||||
|
|||||||
